دما

دما

تعداد بازدید: 16701
کد مطلب: 10992
تاریخ انتشار: 14:00 07 مرداد 1391

دما

 
 

دما (Temperature) یک خاصیت فیزیکی ماده است که بیان کننده مقدار گرمی یا سردی آن جسم است. مواد در دمای پایین سرد و در دماهای بالاتر گرم می باشند، با بالا رفتن دما جسم گرمتر و گرمتر می شود. در یک مسیر انتقال حرارت گرما همواره از جسم با دمای بالاتر به جسم با دمای پایین تر منتقل می شود. هر چقدر اختلاف دما بیشتر باشد این انتقال گرما بیشتر است و انتقال تا جایی ادامه دارد که دو جسم به تعادل گرمایی برسند. در یک گاز ایده آل مولکول ها حرکت درونی گاز را نشان نمی دهند. آن ها بر طبق قانون اول نیوتن آزادانه حرکت کرده و گاهی هم به یکدیگر برخورد می کنند. دمای یک گاز ایده آل میانگین انرژی جنبشی مولکول های آن گاز است.

دما نقش مهمی در همه زمینه های علوم طبیعی شامل فیزیک، زمین شناسی، شیمی، علوم جوی، زیست شناسی و ... دارد.

شکل مولکولی مواد

 شکل مولکولی

 
 

بسیاری از خواص مواد شامل جامد، مایع، گاز یا پلاسما، چگالی، حلالیت، فشار بخار و رسانایی الکتریکی به دما بستگی دارد. دما نقش مهمی در انجام و سرعت واکنش های شیمیایی دارد. همچنین میزان حرارت تشعشعی از یک سطح را تعیین می کند. که یک نمونه آن اثر نور لامپ رشته ای است که در آن یک رشته تنگستن الکتریکی دمایش بالا رفته و از خود نور ساطع می کند.

اندازه گیری دما

کمیت دما با وسیله ای به نام دماسنج کالیبره شده اندازه گیری می شود. در اکثر نقاط جهان (به جز بلیز، میانمار، لیبریا و ایالات متحده امریکا) مقیاس سانتی گراد یا سلسیوس برای اندازه گیری دما مورد استفاده قرار می گیرد. بسیاری از دانشمندان جهت اندازه گیری دما در علم ترمودینامیک از کلوین استفاده می کنند. همانطور که می دانیم وقتی که ارتفاع افزایش می یابد ( از سطح دریا ) فشار کاهش یافته و با کاهش فشار نقطه جوش آب نیز کاهش خواهد یافت یعنی آب زودتر بجوش می یابد.

دماسنج

 
 

سلسیوس، کلوین و فارنهایت مقیاس های مختلف دما نسبت به تغییرات دمای آب می باشند.

کلوین دمای مطلق نامیده می شود و واحد اندازه گیری در SI است.

دمای جوش آب در فشار اتمسفر

                                   

فارنهایت سلسیوس کلوین
212ºF 100ºC 373.15K

دمای انجماد آب

فارنهایت سلسیوس کلوین
32ºF 0ºC 273.15K

                                                                          

روابط میان دماهای مختلف

Tk=Tc+273.15               Tc=5/9(Tf-32)              Tf=9/5Tc+32

نقطه سه گانه آب 273.16 کلوین است و این نقطه دمای استاندارد بین المللی نامیده می شود. نقطه انجماد آب در فشار اتمسفر، 0 درجه سلسیوس است که 0.01 کلوین کمتر از 273.15 می باشد. اما اگر می خواهید  در این مورد واقعا دقیق باشید نقطه جوش آب 373.125 کلوین یا 99.975 درجه سلسیوس است. اما برای مقاصد عمومی فقط دمای 0 و 100 درجه سلسیوس به کار می رود.

 
 

دما یکی از مهم ترین کمیت ها در علم ترمودینامیک است. این علم به بررسی ارتباط میان کار و گرما می پردازد. مقیاس خاص در این مورد که دمای مطلق نامیده می شود ارتباط میان دما و کار را بیان می کند. در ترمودینامیک درجه حرارت یک متغیر فشرده ماکروسکوپیک است که دلیل آن  مستقل بودن از میزان اتم ها، مولکول ها یا الکترون هاست. در دنیای واقعی اغلب سیستم ها در تعادل ترمودینامیکی و همگن نمی باشند ولی در مطالعات ترمودینامیک کلاسیک برگشت ناپذیر معمولا فضاها را به سلول های کوچک تقسیم می کنند که اگر شرایط تعادل ترمودینامیکی کلاسیک ماده به خوبی تقریب زده شود آن را همگن و درجه حرارت آن را متعادل فرض می کنیم و به آن ترمودینامیکی محلی گویند.

 
 

هنگامی که به یک نمونه حرارت داده می شود به این معنی است که جسم از یک منبع خارجی انرژی حرارتی دریافت می کند. برخی از این حرارت داده شده به انرژی جنبشی در جسم تبدیل شده و بقیه فرم های انرژی به یک خاصیت در مواد تبدیل می شود. انرژی جنبشی باعث افزایش دمای جسم می گردد. به مقدار حرارت تولید شده ( ΔQ )تقسیم بر تغییر دمای جسم ( ΔT )(سلسیوس)، ظرفیت گرمایی آن ماده می گویند. به زبانی ساده تر آن که یک جسم بر اثر حرارت چه میزان تغییر دما می تواند داشته باشد.

C=ΔQ / ΔT

 

 
 

   دما معیاری است که میزان گرمی و سردی جسم‌ها را مشخص می‌کند‌، یک روش تقریبی برای تعیین دمای یک جسم،‌استفاده از حسّ لامسه است‌. این ساده‌ترین نوع دماسنجی است ولی با خطای زیادی مواجه می‌شویم‌ .

 
 

Temperature is a physical property of matter that quantitatively expresses the common notions of hot and cold. Objects of low temperature are cold, while various degrees of higher temperatures are referred to as warm or hot. When a heat transfer path between them is open, heat spontaneously flows from bodies of a higher temperature to bodies of lower temperature.

 
 
نظرات درباره این مطلب
 
 
نام
پست الکترونیک
نظر
 
CAPTCHA Image
Reload Image
 
امیر
عالی بود ممممممنووووووووووووووووون
<<پاسخ به این نظر
18:42 17 اسفند 91
plus  6  
min   0
mohandes
مرررررررررررررررررررسی
<<پاسخ به این نظر
21:52 07 ارديبهشت 92
plus  6  
min   0
مطالب مرتبط